‘Kooperatiflerin politik yönü ıskalanıyor’

img

İZMİR – Kooperatifçiliğin sadece ekonomik yarar sağlama amaçlı görüldüğü, politik yönünün ıskalandığını belirten Ortak Yaşam Kooperatifi kurucularından Hakan Çalışkan, kooperatiflerin yaşamı birlikte üretme potansiyeli taşıdığını söyledi. 

Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA), 1923 yılından itibaren 21 Aralık tarihini ‘Dünya Kooperatifler Günü’ olarak kutlamaya başladı. 1994 yılına gelindiğinde ise ICA, Birleşmiş Milletlere kooperatiflerin ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmada oynadıkları önemli rolü göz önünde bulundurarak Uluslararası Kooperatifler Günü ile ilgili yeni bir öneri götürdü. BM de bu öneri doğrultusunda Temmuz ayının ilk Cumartesi gününü Uluslararası Kooperatifler Günü olarak kutlanmasını ve her yılın temasının ortaklaşa tespit edilmesini kararlaştırıldı. 
 
Uluslararası Kooperatifler Günü, 1995 yılından itibaren tüm dünyada bu tarihte kutlanmasına rağmen, Türkiye’de ise Türk Kooperatifçilik Kurumu, Kooperatifçilik Meslek Yüksek Okulları gibi bazı kooperatifler ve sivil toplum kuruluşları, bu günü hala 21 Aralık tarihinde kutlamayı sürdürüyor.
 
Ortak Yaşam Kooperatifi kurucularından Hakan Çalışkan, Türkiye'deki kooperatifçiliğe dair bakış açısı ve bu yöndeki çalışmaları değerlendirdi.
 
Bir kaç arkadaşıyla beraber 2003 yılında Ortak Yaşam Kooperatifi’ni kurduklarını dile getiren Çalışkan, "Rochdale öncüleri" olarak bilinen ve Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin (ICA) sonradan kooperatifçilik ilkeleri olarak benimsediği temel kuralları benimsediklerini ve çok amaçlı bir kooperatifçiliği amaçladıklarını dile getirdi.
 
Türkiye'de kooperatifçiliğe, Cumhuriyetin kuruluşundan sonra tarımsal kalkınmayı amaçlayan politikalarla başlandığını söyleyen Çalışkan, yoksul ve savaşlardan çıkmış bir ülkenin topraklarının yeniden ekilebilir bir hale gelmesi için, toplumsal kalkınma modeli olarak bu yola başvurulduğunu belirtti.
 
KONUT KOOPERATİFÇİLİĞİ ÖRNEKLERİ
 
Çalışkan, Türkiye'de ülkenin ekonomik modellerinin yeniden kurulduğu 80'li yıllarda, konut kooperatifçiliğinin kötü örneklerinden dolayı kooperatifçiliğe olan itibarın ciddi bir şekilde zedelendiğini ifade etti.
 
Bu dönemde ekonomide şirketçi örgütlenme tarzı, sermaye katılımcı olan, üretimden çok kârı maksimize eden bir anlayış yerleştirilmeye çalışıldığını vurgulayan Çalışkan, “Ekonomi politikaları içerisinde kooperatifçilik önemsizleştiriliyorsa, buna bakış tarımsal üretime de yansıyor. Bu nedenle tarımsal üretimin düştüğü, ithalat rejiminin hakim olduğunu görüyoruz. Küçük tarım üreticilerinin, üretimi zayıfladıkça, o büyük halkanın hızlıca yoksullaşması da peşinden geliyor. Avrupa ve dünyanın pek çok ülkesinde başarılı kooperatif üretim örnekleri gelişmeye devam ederken, biz de tarımsal yoksullaşmayı aşabilmeyi amaçlayan yeni perspektifler henüz yeterli ilerlemeyi sağlayamadı" diye konuştu. 
 
‘VARLIK İÇİNDE YOKSULLUK YAŞIYORUZ’
 
Günümüzde ise kooperatifçiliğin yerel yönetimlerin vaatlerine dönüşmüş olmasından kaynaklı yeniden popülerlik kazandığını ve bunun da toplumda bir farkındalık yarattığını söyleyen Çalışkan, şöyle devam etti: "Bu popülerliğin oluşmasında kişi başına düşen gelirin az olması, toplumun büyük bir kesiminin oldukça yoksul olması neticesinde sosyal politikaları savunan kimi siyasetçiler tarafından hayata geçirilmek isteniyor. Ege'de kooperatifçilik anlamında iyi örnekler yaratıldı. Kooperatifçilik ve kadın emeğinin sentezlenerek, kadın emeğinin istihdam edilmesi, örgütlenmesi, kadının emeğinin özyönetimini sağlayabileceği bir zeminin geliştiğini görüyoruz. Tarımsal üretimin oldukça zengin olduğu bir ülkeyiz ancak tarımın siyasetçiler tarafından geçmişten bugüne küçümsenmesinden gelen varlık içinde yoksulluk yaşıyoruz. Bu durumun siyaseten özeleştirisi verildiğinde, kooperatifler ve tarımsal üretimin artması ve popülerleşmesine yol açtı." 
 
KRİZLER, SERMAYENİN ÜRETİM BİÇİMLERİNDEN DOĞUYOR
 
Çalışkan, kimi ülkelerde ekonomik krizden çıkış yolu olarak kooperatifleşmeye gidilmesi üzerinde de durdu.
 
Bun konuda Türkiye ve Latin Amerika ülkelerinden örnekler veren Çalışkan, "Özelleştirmelerin yükselen değer olarak görüldüğü yıllarda, devletin üstünde kambur olarak görülen demir çelik endüstrisi iş kolunda üretim yapan Karabük Demir Çelik Entegre Tesisi kar etmediği için kapatılmak istendi. İşçilerin biriken maaşları bile verilmemişti. İşçiler, fabrikanın kapatılmasını mücadele ederek engellediler. İşçiler eliyle kooperatifleşmiş bir özyönetimle işletilen bu fabrikanın, emeğin örgütlenmesi adına önemli bir örnek olacağından, kısa sürede sermayenin eline geçirildi. Bunun bir benzerini de 2000'li yılların başında, Latin Amerika'daki krizde gördük. Latin ülkelerinde asgari diktatörlüğün sürdüğü, sermaye ve emek çatışmasının derinleştiği bir dönemdi. Ülkedeki diktatörlüğe ve yolsuzlukların açtığı yoksulluğa karşı işçiler kooperatifleşti. Kooperatiflerde örgütlenen emek, kendi özyönetimlerini kurdu. Eğitimden sağlığa, sanayiye varan pek çok üretim alanı bir anda kooperatifleşen bir alana dönüştü. Buradan da görüyoruz ki krizler, sermayenin üretim biçimlerinden doğuyor" ifadelerini kullandı. 
 
 ‘REKABET ÜSTÜ BİR ORTAK ZENGİNLİĞİ YARATABİLİRİZ’
 
Kooperatifçiliği, sadece ekonomik yarar sağlama amaçlı bir araç olarak görmemek gerektiğinin altını çizen Çalışkan, "Kooperatifler politik araçlardır, böyle bakmazsanız, yaşamı birlikte üretme potansiyelini ıskalamış olursunuz. Herhangi bir ürünü ihtiyacımız olduğu için üretebiliriz ama ortak bir yaşamı birlikte üretmek bizim temel ihtiyacımız olmalı. Ortak bir yoksulluğun mağduruyuz, rekabet üstü bir ortak zenginliği yaratabiliriz" dedi. 
 
MA / Sevda Aydın
 

Diğer başlıklar

22/12/2020
14:22 Sağlık Bakanı’ndan mutasyona uğrayan Kovid-19 açıklaması
14:21 TÜİK asgari ücret teklifini Komisyon'a sundu
14:14 Kadınlardan tepki: Güven'in dediği gibi; hiçbir yere gitmiyoruz
13:53 AKP'ye Leyla Güven mesajı: Siyasetimiz ile sizi tarihten sileceğiz
13:42 ‘Botanik Park yeniden yapılsın’
13:30 Dink davası ertelendi
13:11 Asgari ücret net 4 bin TL olsun
13:10 Şırnak’ta kaza: 3 kişi yaşamını yitirdi
13:10 Mültecileri taşıyan otobüs devrildi
12:49 HDP'li Güzel ve Temel hakkında soruşturma
12:26 Batman’da gözaltına alınanlar serbest bırakıldı
12:23 Jinnews’e siber saldırı
12:17 Sur Belediyesi kayyımı 85 milyon TL'lik borcu gizledi
11:51 Diyarbakır’da soygun girişimi: Bir ölü
11:50 Van’daki tekne faciasıyla ilgili 12 kişi hakkında dava
11:17 Akşener: 2021 bütçesi sistemin iflas bütçesi
11:10 Leyla Güven cezaevine götürüldü
11:01 Şakran’da açlık grevi eylemiyle birlikte baskılar arttı
10:38 Sokağın sesi: Asgari ücret 3 bin TL üzeri olsun
10:29 Grevdeki kadın tutuklulara hücre cezası ve infaz yakma
10:23 Katledilen küçük Leyla'nın avukatı: Beklentimiz kararın bozulması yönündeydi
09:37 TJA kampanyaya ‘devam’ kararı aldı: Ana gündemimiz tecrit
09:36 Açlık grevi 26'ncı gününde
09:22 HDP ve CHP’den şerh: Özgülükler kısıtlanıyor, yolsuzluk ve rüşvet gizleniyor
09:12 Bafra dağlarında bir partizan: Eleni Çavuş
09:12 Görevden uzaklaştırılan HDP'li: Kararın arkasında ihraç edilen eşbaşkan var
09:08 Asgari Ücret Komisyonu’na tepki: Sonucu belli bir oyun
09:08 Tecrit çağrısı: Sorumluluk almalıyız
09:08 MED TUHAD-FED: Cezaevlerinde baskılar arttı
09:08 'Açlık grevi talepleri meşrudur, ses verilmeli'
09:01 Türkiye'de adaletin resmi: Şenyaşar ailesi
09:01 Av. Tuncer: Çıplak arama çocuklara dahi uygulanıyor
09:01 Adana'da piknikten 'örgüt üyeliği' çıkarıldı
09:00 Mardin Belediyesi’nde bir ihalede 2 milyon TL uçtu!
09:00 İşverene teşvik, işçiye ‘terbiye’ sopası
09:00 Kovid-19’un ortaya serdiği kapitalizm gerçeği
09:00 22 ARALIK 2020 GÜNDEMİ
00:04 Leyla Güven gözaltına alındı: İçeride ve dışarıda siyaset yapmaya devam edeceğim
21/12/2020
22:30 Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nden ‘çıplak arama’ açıklaması
22:08 HDP’li gençlerden açlık grevlerine destek yürüyüşü
21:15 Urfa’da arazi kavgası: 1 yaralı
21:12 DSÖ’den virüs mutasyonuna ilişkin açıklama
20:40 Adana’da Maraş Katliamı anması
20:30 Leyla Aydemir’in failine tahliye
19:28 Kovid-19’dan 254 vefat, 19 bin 103 yeni vaka tespiti
19:21 STÖ’lere kayyım yolu açan teklife karşı mücadele çağrısı
19:12 İçişleri Bakanlığı’ndan yılbaşı genelgesi
18:56 'Mutasyonlar sürpriz değil ama önlem alınması gerekir'
18:42 Batman’daki gözaltı sayısı 14 oldu
17:47 HDP: Güven’e verilen düşmanca cezayı tanımıyoruz
17:09 Sağlık çalışanları kreş hakları için dilekçe verdi
16:28 Dersim Kadın Platformu'ndan 5 Ocak çağrısı
16:14 Muhabirimiz Durgut serbest bırakıldı
15:28 KESK: Halkın değil, tuzu kuru olanların bütçesidir
15:19 Hatimoğulları’ndan Maraş için komisyon çağrısı
14:56 TTB, SBÜ’nün kadro ilanına itiraz etti
14:36 Maraş ve cezaevlerinde yaşamını yitirenler anıldı
14:17 Ankara Birleşik Gençlik Meclisi kuruluşunu ilan etti
14:03 Sayıştay raporu: DBB’de 11 milyon TL'lik ihalesiz işlem
13:52 Sayın Öcalan hashtagi TT oldu
13:24 80 bin ücretli öğretmen asgari ücret altında çalışıyor
13:16 Batman’da iki ayrı fotoğraf karesi
12:30 DİSK Baştürk'ü mezarı başında andı
12:08 İSŞP: Patronların değil işçilerin talepleri dikkate alınsın
11:57 Ankara’da bir ayda 10 milyon TL korona cezası
11:32 Muhabirimiz Zeynep Durgut hakkında tutuklama talebi
11:32 Dolar haftaya yükselişle başladı
11:26 Kızının cenazesini isteyen babaya gerekçe üstüne gerekçe...
10:56 DTK Eşbaşkanı Güven hakkında tutuklama kararı
10:56 Seyhan’da ses bombası patladı
10:25 Eyn Îsa’da kim ne istiyor?
09:38 Polis HDP'nin kongre için astığı bayrakları söktü
09:06 Yıkıma karşı yerinden dönüşüm talebi
09:05 Türk-İş'e talepler kabul edilmezse 'greve gidin' çağrısı
09:05 Tahliye olan Aksoy: Cezaevlerinde Nazi uygulamaları var
09:05 Salgına karşı 'Askıda Şarkı' kampanyası
09:03 ‘Kooperatiflerin politik yönü ıskalanıyor’
09:03 AYM, KHK’li işçilerin ‘hak ihlali’ne karar verdi
09:03 'Tecrit sadece cezaevlerinin sorunu değil'
09:01 Gençler geçim sıkıntısı ve geleceksizliğin pençesinde
09:01 Ay yıldızlı gösterinin altından 3 milyonluk vurgun çıktı
09:01 2020'nin iki yüzü: 100 bin yeni milyoner, 1,5 milyon yeni yoksul
09:00 21 ARALIK 2020 GÜNDEMİ
08:01 Eyn İsa’nın Cehbel köyünde şiddetli çatışma
08:01 Bab’daki petrol rafinerisine SİHA’lı saldırı
20/12/2020
21:46 Bakan’dan ‘ölüm sayıları’ yanıtı: Asılsız iddialar
20:41 Mutasyona uğrayan koronavirüs panik yarattı
19:52 Denizli Belediyesi'nin usulsüzlükleri Sayıştay raporunda
19:24 Sur’da yoksulluğun fotoğrafı
19:08 20 Aralık tablosu: 246 kişi daha yaşamını yitirdi
17:45 Suruç Aileleri İnisiyatifi: Adalet mücadelesi sürecek
17:20 Muhabirimiz Durgut'un ifadesi alındı: Haberler soruldu
16:53 Amazon kıyılarını kaplumbağalar kapladı
15:54 Batman'da Kobanê protestosu gözaltıları
15:24 Mersin’de bir doktor daha yaşamını yitirdi
14:58 Kılıçdaroğlu'na ziyaret tepkisi: Sisteme ruhu ile teslim olan bir yerde
14:24 PSKAD Genel Başkanı: CHP büyük hata yaptı
14:23 Hastane yangınında yaşamını yitirenlerin sayısı 11’e çıktı
14:04 Êzidixan asayişine destek eylemi 19’uncu gününde
13:50 CHP'den 4 maddelik 'acil kullanım onayı' önerisi
13:13 Van T Tipi’nde koğuş baskını: 2 tutuklu sevk edildi
13:04 Avrupalı heyetten Kuzey ve Doğu Suriye'ye ziyaret
12:33 QSD Sözcüsü: Eyn İsa'ya yönelik saldırıların amacı işgal
12:11 Efrîn’de son iki yılda 200’den fazla kadın kaçırıldı
11:45 Urfa Cezaevi’nde tedbir yok: Tutuklular risk altında
11:31 Meclis’e 9 yeni fezleke
09:39 Sayıştay’ın Mardin raporu: 3 milyonluk kayıt farkı tespit edildi!
09:34 Dersim'deki İslami dernek ve vakıflar YİBO'ların izinde
09:17 Gergerlioğlu: Onlar utanmıyor ama biz ‘terörist’ oluyoruz
09:16 Xwebûn’dan dijital abonelik kampanyası
09:13 Sayıştay’ın Van raporu: Mevzuata aykırı iş, amaç dışı gelir kullanımı
09:12 Ajanlık dayatması sosyal medyaya uzandı
09:10 Kayyımın manevi kızı belediye imkanlarını düğün derneğe harcamış!
09:07 Çiftyürek: Kürtler ortak strateji oluşturmazsa paramparça edilir
09:05 Felçli tutuklu Turan’ın annesi: İşkence yapıyorlar
09:02 Ekolojist Türkay: İklim krizine çözüm devrimci iktidarlarda
09:01 Doğaya dönük talan pandemi dinlemedi
09:00 20 ARALIK 2020 GÜNDEMİ
08:21 Göçük altında kalan 2 işçiden 1’i yaşamını yitirdi
08:10 Van’da 4,5 şiddetinde deprem
19/12/2020
22:42 TTB: Bakanlığın ‘meslek hastalığı' genelgesi tüm sağlık çalışanlarını kapsamıyor
22:07 Hastanedeki patlamada yaşamını yitirenlerin sayısı 10'a yükseldi
21:51 Maraş Katliamı’nın yıldönümünde CHP’den Türkeş ziyareti
20:21 DAD: Maraş Katliamı’nı unutmadık
19:57 Japonya’da 44 bin kümes hayvanı itlaf edilecek
19:53 Kazımi için Saray'da verilen ziyafet görüntüleri ortaya çıktı
19:35 Türkiye’de toplam vaka sayısı 2 milyonu aştı
19:29 STK’lere kayyım atanmasının önünü açan teklif komisyondan geçti
19:22 Batman’da kültür merkezi çalışanı tutuklandı
17:30 Nusaybin’de hayvanların meraya çıkarılmasına izin verilmiyor
17:18 SES: Hastanedeki patlama tüm yönleriyle araştırılsın
17:05 STK’lere kayyım atama yetkisi veren madde kabul edildi
16:55 Kuyu çökmesi sonucu 2 kişi toprak altında kaldı
16:44 Sessizliği çekiç sesleriyle bölen işçiler: Çalışmak zorundayız
15:40 Adana'da bir kişi tutuklandı
15:10 STK’lere kayyım yolu açacak teklif komisyonda
14:52 HDP: Êzî Bayramı eşitliğe ve barışa vesilesi olsun
14:51 Muhabirimiz Zeynep Durgut avukatıyla görüştü
14:49 19 Aralık Katliamı'nda yaşamını yitirenler anıldı
14:40 78’liler Girişimi: Katliamlarla yüzleşilmeli
14:39 ‘F Oturumu’nda 19 Aralık Katliamı’nda yaşamını yitirenler anıldı
14:36 ‘Maraş Katliamı’na yenileri eklendi’
14:07 Aydın’da açlık grevine destek için pankart asıldı
14:01 'Günde 50 lira bile kazanamıyoruz'
13:41 Hasta tutuklu Yıldırım’ın tedavisi yapılmıyor
13:22 Batman’da bir kişi gözaltına alındı
13:21 Eğitim Sen: Üniversitelerdeki karanlığa alışmayacağız
13:19 Cumartesi Anneleri: Kürt kanı devletin eline bulaşmıştır
13:03 Hizbullahın kaçırdığı Biçimli’den 26 yıldır haber yok
12:20 10 ağır hasta tutuklu için acil tahliye çağrısı